Eigenaarschap nemen is makkelijker gezegd dan gedaan

En toch is het het eerste wat mensen zeggen als ze het over leiderschap hebben. "Meer eigenaarschap tonen." "Verantwoordelijkheid nemen." "Ownership pakken." Mooie woorden. Maar wat betekent het eigenlijk als je het echt doet?

Ik heb er zelf ook mee geworsteld

Yes, ik ben het ook allemaal nog een beetje aan het ontdekken hé haha! Er zijn momenten geweest in mijn leven als ondernemer, collega, leider, mens, partner etc.. Waarbij ik dingen voor me uitschoof. Beslissingen die ik al had moeten nemen. Gesprekken die ik al had moeten voeren. Keuzes die ik al had moeten maken.

Niet omdat ik lui was. Niet omdat ik het niet wist.

Maar omdat eigenaarschap nemen ook betekent dat je je niet meer kunt verstoppen achter omstandigheden, achter anderen, achter "het was zo druk". Of verzin alle excuses maar…

En dat is ongemakkelijk.

Eigenaarschap is geen buzzword

In veel organisaties hangt het woord eigenaarschap in de lucht als een soort wensgedachte. "We willen meer eigenaarschap in het team." "We verwachten dat mensen ownership pakken."

Maar de vraag die ik altijd stel is: hebben die mensen eigenlijk ook de ruimte gekregen om eigenaarschap te nemen?

Want eigenaarschap vraagt iets van twee kanten.

• Van de medewerker die het durft te nemen;

• En van de leider die het ook echt durft te geven.

En dat tweede is vaak de bottleneck. Want loslaten is eng. Je weet namelijk niet precies wat er dan gaat gebeuren. En als leider ben jij (al is het soms zelfs alleen vanuit een gevoel) verantwoordelijk voor het resultaat.

Dus wat doe je? Je houdt de touwtjes liever zelf in handen. Subtiel en soms ook onbewust.

Maar de mensen om je heen voelen dat. Altijd.

Een boom die niet loslaat, stopt met groeien

In de natuur zie je het vaak. Een boom die zijn energie blijft steken in takken die niks meer opleveren. Die te dicht op elkaar groeien, die het licht wegnemen van wat er wél potentie heeft groeit op een gegeven moment niet meer vooruit. Een goede tuinier snoeit. Niet uit wreedheid, maar omdat ruimte maken de voorwaarde is voor groei.

Zo werkt het ook in teams.

Als een leider niet durft of kan delegeren, als hij of zij alles zelf blijft doen of controleren, groeit het team niet. Het team leert niet. Het team neemt geen eigenaarschap.

Niet omdat het team dat niet wil. Maar omdat er nooit ruimte voor is gemaakt.

Wat eigenaarschap echt vraagt

Eigenaarschap nemen betekent niet dat je alles perfect doet.

Het betekent dat je je hand opsteekt. Dat je zegt: dit is mijn verantwoordelijkheid. Dat je een fout erkent zonder er omheen te draaien. Dat je een moeilijk gesprek voert ook als je er niet op zit te wachten.

En als leider: dat je iemand de ruimte geeft om te leren, ook als dat betekent dat er af en toe iets misgaat.

Want dat is de paradox van eigenaarschap.

Je kunt het niet eisen van mensen in wie je geen vertrouwen toont.

De vraag die alles verandert

Er is een vraag die ik regelmatig stel aan ondernemers en managers die ik begeleid. En die vraag is simpel, maar is een leuke doordenker:

"Wat gaat er eigenlijk écht mis als jij er even niet bent?"

De meesten kunnen dat eigenlijk niet eens echt beantwoorden. En mijn vervolgvraag is dan "Wat als het wél goed gaat?"

Stel je voor. Je geeft iemand echt de ruimte. Niet met een half oog erop. Niet met de stille verwachting dat je het toch moet overnemen. Maar echt. Vertrouwen als uitgangspunt in plaats van als beloning.

En het gaat wél goed.

Wat zegt dat dan? Dat jouw team meer kan dan jij ze toestaat te laten zien. Dat eigenaarschap niet gegeven wordt op het moment dat iemand het verdient. Maar dat mensen het verdienen op het moment dat jij het geeft.

Dat is het verschil tussen een leider die controleert en een leider die ontwikkelt.

Dus wat doe je dan?

Stap één: wees eerlijk tegen jezelf. Geef je eigenlijk echt eigenaarschap? Of is het schijnautonomie waarbij je alsnog overal achteraan loopt?

Stap twee: maak het concreet. Eigenaarschap is geen gevoel. Het is een afspraak. Wie is verantwoordelijk voor wat, met welke bevoegdheid, en met welk meetpunt? Vaag delegeren is niet delegeren. Dat is uitbesteden met een open eindje.

Stap drie: houd vol als het spannend wordt. Want dat is het moment waarop de meeste leiders terugvallen. Als het even misgaat, als de druk oploopt, nemen ze het gewoon weer over. En zo begint de cyclus opnieuw.  

Leiderschap begint bij jezelf

Eigenaarschap in een team begint altijd bij de leider. Als jij het niet voorleeft, kun je het niet verwachten van anderen.

Dat betekent fouten erkennen als je ze maakt. Duidelijkheid geven over verwachtingen. En de ruimte creëren voor mensen om te groeien, ook al is dat soms ongemakkelijk.

Dat is het echte werk van een leider.

Niet de mooie presentaties. Niet de strategische sessies.

Maar het dagelijkse gedrag. De keuzes die je maakt als niemand kijkt. De manier waarop je reageert als iets misgaat.

Dáár zit eigenaarschap.

Heb jij in jouw organisatie echt eigenaarschap gecreëerd? Of is het nog steeds een mooie wens die nog niet geland is in concreet gedrag?

Ik ben benieuwd. En als je er eens over wilt sparren, je weet me te vinden.